પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન દર્શાવતો પ્રયોગ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $1$. ચોખ્ખા પાણીથી ભરેલું કાચનું બીકર લો. પાણીમાં થોડો સાબુ ઉમેરીને તેને હલાવો જેથી તે થોડું ડોળું થાય અને પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ જોઈ શકાય.
$2$. લેસર પોઇન્ટરનો ઉપયોગ કરીને ડોળા પાણીમાંથી કિરણ પસાર કરો. પાણીની અંદર કિરણનો માર્ગ સ્પષ્ટ રીતે ચમકતો દેખાશે.
$3$. બીકરની નીચેથી કિરણને એવી રીતે આપાત કરો કે તે પાણીની ઉપરની સપાટી પર અથડાય. આ બિંદુએ,તેનું આંશિક પરાવર્તન (નીચે ટેબલ પર ટપકા તરીકે દેખાય છે) અને આંશિક વક્રીભવન (છત પર ટપકા તરીકે દેખાય છે) થાય છે,જે આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.
$4$. હવે,લેસર કિરણને બીકરની એક બાજુથી એવી રીતે દિશામાન કરો કે તે પાણીની ઉપરની સપાટી પર વધુ ત્રાંસું અથડાય,જે આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવેલ છે. લેસર કિરણના ખૂણાને ત્યાં સુધી ગોઠવો જ્યાં સુધી પાણીની સપાટી ઉપરનું વક્રીભવન સંપૂર્ણપણે અદૃશ્ય થઈ જાય અને કિરણ સંપૂર્ણપણે પાણીમાં પાછું પરાવર્તિત થાય. આ ઘટનાને પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન કહેવાય છે.
$5$. આ પાણીને લાંબી ટેસ્ટ ટ્યુબમાં રેડો અને આકૃતિ $(c)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ઉપરથી લેસર પ્રકાશ આપાત કરો. લેસર કિરણની દિશા એવી રીતે ગોઠવો કે તે જ્યારે પણ ટ્યુબની દીવાલ સાથે અથડાય ત્યારે તેનું પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન થાય. આ ઓપ્ટિકલ ફાઇબરમાં વપરાતા સિદ્ધાંતને દર્શાવે છે.
નોંધ: લેસર કિરણમાં સીધું જોશો નહીં અને તેને કોઈના ચહેરા પર નિર્દેશિત કરવાનું ટાળો.

Explore More

Similar Questions

ઓપ્ટિકલ ફાઇબર કયા સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતો કાચનો પ્રિઝમ પાણી (વક્રીભવનાંક $4/3$) માં ડૂબાડેલો છે. પ્રકાશનું પુંજ $AB$ બાજુ પર લંબ આપાત થઈ $BC$ બાજુ પરથી સંપૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન પામે છે.

Difficult
View Solution

પાણીની અંદરથી ઉપર જોતી માછલી બહારની દુનિયાને એક વર્તુળાકાર ક્ષિતિજમાં જુએ છે. જો પાણીનો વક્રીભવનાંક $\frac{4}{3}$ હોય અને માછલી સપાટીથી $12 \ cm$ નીચે હોય,તો આ વર્તુળની ત્રિજ્યા $cm$ માં કેટલી હશે?

પ્રકાશનું માધ્યમ $x$ થી માધ્યમ $y$ માં જતી વખતે ક્રાંતિકોણ $\theta$ છે. માધ્યમ $x$ માં પ્રકાશની ઝડપ $v$ છે. તો માધ્યમ $y$ માં પ્રકાશની ઝડપ કેટલી હશે?

કાચના માધ્યમમાં ગતિ કરતું પ્રકાશનું કિરણ કાચ-હવાના આંતરપૃષ્ઠ પર $\theta$ આપાતકોણે આપાત થાય છે. પરાવર્તિત $(R)$ અને પારગમિત $(T)$ તીવ્રતા,બંને $\theta$ ના વિધેય તરીકે આલેખવામાં આવી છે. સાચી આકૃતિ કઈ છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo